Johan Akkerman

Palthehof

Themas en teksten voor Museum Palthehof, Nieuwleusen

Museum Palthehof in Nieuwleusen is een vrijwilligersmuseum dat met veel zorg en toewijding de lokale geschiedenis vertelt. Objecten, replica’s en sfeervolle hoekjes vormen samen een rijke opstelling die door de jaren heen is gegroeid.

Als professional over de drempel van zo’n museum stappen is een bijzondere ervaring. De kennis en het enthousiasme van de vrijwilligers zijn groot, maar de verhalen die in de collectie schuilen waren nog niet altijd zichtbaar voor de bezoeker. Samen met mensen van het museum ben ik op zoek gegaan naar de rode draden in de opstelling. Dat leverde vijf thema’s op die de kern van het verhaal vormen.

Rond die thema’s heb ik publieksvriendelijke teksten geschreven, gevoed door de inhoudelijke kennis van het team. De teksten zijn vormgegeven als grote tekstpanelen, verdeeld over het museum. Ze geven de bezoeker houvast en structuur: bakens die richting geven zonder de charme van de opstelling te overheersen. Daarnaast zijn er teksten op objectniveau, voor de verhalen die vragen om een eigen toelichting. Alles in dezelfde heldere vormgeving, zodat de bezoeker een samenhangend bezoek ervaart.

Waterreis

Herontwikkeling tentoonstelling Waterreis, Veluws Museum Hagedoorns Plaatse

Voor het Veluws Museum Hagedoorns Plaatse herontwikkelde ik de tentoonstelling Waterreis. Ik introduceerde een heldere verhaallijn die bezoekers meeneemt op een reis door de tijd: van de ijstijd en de vorming van het Veluwse landschap met de waterbel onder de grond, via het historisch gebruik van water door watermolens, naar het moderne waterbeheer van waterschap en drinkwaterbedrijf en een blik vooruit naar de toekomst.

Vanuit deze verhaallijn versterkte ik de routing en stemde de publieksaanpak af op de doelgroepen. Het traject liep van analyse en schetsontwerp tot definitief ontwerp en realisatie, inclusief teksten, grafische uitwerking en begeleiding van de plaatsing samen met de museumvrijwilligers.g

Gestolde tijd

‘Gestolde tijd’ – 30 jaar Werelderfgoed Schokland

Op 9 December vierde Museum Schokland haar verjaardag als de eerst UNESCO werelderfgoed locatie van Nederland.
Ter gelegenheid hiervan opende ‘Gestolde Tijd’ de eerste tentoonstelling van een tweeluik dat ik mocht samenstellen en vormgeven in samenwerking met Museum Schokland en Het Flevo-landschap.

In ‘Gestolde Tijd’ is te zien hoe vondsten door de tijd heen werden bewaard en gewaardeerd. Ook wordt zichtbaar hoe het huidige natuurbeheer bijdraagt aan het behouden van die lange geschiedenis.

In het voorjaar van 2026 volgt deel twee van het tweeluik: Levende Natuur.
In dat deel staat de dynamiek centraal van het landschap dat blijft veranderen en groeien. Het toont hoe natuur en erfgoed componenten kunnen zijn van eenzelfde verhaal.

Boven de Bank – DIEP

Boven de Bank – DIEP Emmen

In opdracht van Beeldende kunst centrum DIEP in Emmen ontwikkelde ik de vormgeving voor de tentoonstelling Boven de Bank in samenwerking met Bastiaan van den Berg als tentoonstellingsmaker.

Zeven mensen uit de regio delen hun eigen ‘kunstschat’. In de foto’s van Jan Dirk van der Burg zie je niet alleen het object, maar ook de mens en de ruimte waarin het leeft. Van de beheerder van een dorpshuis tot de burgemeester, van een archeoloog tot een kunstenaar: ieder object draagt een verhaal. Via een audiotour van Okki Poortvliet hoor je waarom deze objecten betekenis hebben.

De tentoonstelling nodigt uit om zelf te experimenteren. In een ingerichte huiskamer kun je een alledaags object – een koffiemok, een gieter – letterlijk op een sokkel plaatsen. Want misschien had Duchamp gelijk: het is de toeschouwer die bepaalt wat kunst is.

Boven de Bank is zo een tentoonstelling vol persoonlijke verhalen, maar ook een spel met betekenis en waardering. Voor mij als tentoonstellingsvormgever een zoektocht: hoe kun je mensen anders laten kijken naar wat er gewoon thuis te vinden is – boven de bank. 

Watersnoodlab

Watersnoodlab

In samenwerking met Wim Eikelboom en de IJsselacademie ontwikkel ik een mobiele expo. 

Het project heeft als doel het vergroten van het hoogwaterbewustzijn door terug te kijken naar de ramp van 1825 en de lessen daarvan te verbinden met huidige en toekomstige waterbeheeruitdagingen. Dit wordt gerealiseerd door een mobiele expositie, genaamd het Watersnoodlab, die langs verschillende gemeenten in de IJssel-Zuiderzee-Vechtdelta reist.

De mobiele expo reist vanaf voorjaar 2025 langs steden en dorpen in Overijssel en Friesland, met focus op de ramp van 1825 en hedendaagse waterveiligheidsuitdagingen. De expositie bestaat uit een keet omgeven door zandzakken, met interactieve elementen zoals tekstpanelen, video’s, en podcasts. Bezoekers worden uitgedaagd na te denken over hoogwaterveiligheid en mogelijke maatregelen.

Four Freedom Foyer

Four Freedom Johan Akkerman Tentoonstelling

Concept Four Freedom Foyer, Roosevelt Foundation

In maart 2023 leverde ik het concept op voor de Four Freedoms Foyer – een tentoonstelling over de vier vrijheden die ten grondslag liggen aan het werk van de Roosevelt Foundation.

De Four Freedoms Foyer is een initiatief van de Roosevelt Foundation en de Provincie Zeeland. 

In deze nieuwe, interactieve ruimte in de Abdij brengen we de vier vrijheden van Franklin Delano Roosevelt onder de aandacht bij jong en oud. Niet als museumstuk, maar als levend gedachtegoed.

De Abdij, als plek van rust, contemplatie en introspectie, vormt het hart van de ervaring. Van daaruit lopen denkbeeldige lijnen naar buiten: naar Middelburg, Zeeland, Nederland – en de wereld. Een plek om stil te staan bij vrijheid, én om verhalen over vrijheid te delen.

Centraal in de tentoonstelling staat de betekenis van de Four Freedoms. Via de verhalen van laureaten – winnaars van een Four Freedoms Award – krijg je een beeld van hoe vrijheid wereldwijd in de praktijk wordt gebracht. Van binnen naar buiten, en weer terug. Reflectie, ontmoeting, dialoog.

Na het ontwikkelen van het concept is er door de Roosevelt Foundation en de Provincie Zeeland hard gewerkt om alle content goed in beeld te krijgen. Vervolgens zijn de werkzaamheden verder opgepakt door Eric job Duyvis – Tekst & Uitleg. Tentoonstellingsrealisatie: Bruns

NMTO, Groenlo

Nationaal Museum Tachtigjarige Oorlog, Groenlo

September 2019 won ik de pitch voor de ontwikkeling van een nieuw museum over de Tachtigjarige Oorlog in de Achterhoek. Het concept hiervoor ontwikkelde ik met mediaproducent Paul van der Ham en Sara van Gennip van Kasko.

Uit het juryrapport: “In het ontwerp van Johan Akkerman en iGlow zijn heden en verleden, storytelling en presentaties in goede balans.
De journalistieke aanpak biedt een kans om de bezoekers een eigen verhaal te laten vormen vanuit alle inzichten. Het gebouw en de objecten worden hierbij interactief ingezet. Daarnaast is er aansluiting met informatievoorziening in de omgeving.“

Inmiddels is het vormgevingstraject i.s.m.  Perspektstudios afgerond en er gebouwd en zijn de deuren geopend.

In het verhalende aspect speelt audio een grote rol. We combineren (historische) objecten met audio die samen de verbeelding aanzetten in het hoofd van de bezoeker.

Het concept voor het museum biedt een unieke ervaring door het verhaal van deze oorlog vanuit drie verschillende perspectieven te vertellen: het Hollandse, het regionale (buiten de zogenaamde Tuin van Holland), en het Spaanse/Europese perspectief. Dit wordt gedaan om de bezoeker te laten begrijpen dat een oorlog altijd wordt gevoerd vanuit verschillende overtuigingen en perspectieven. Door de bezoeker in de rol van onderzoeksjournalist te plaatsen, kunnen zij op zoek gaan naar de verschillende verhalen achter de Tachtigjarige Oorlog en zo hun eigen interpretatie van de ‘waarheid’ vormen.

Bezoekers kunnen hun eigen pad kiezen door het gebruik van tekstborden, audiofragmenten, games en andere interactieve elementen. Bezoekers worden uitgenodigd om actief deel te nemen, bijvoorbeeld door strategische beslissingen te nemen in een game die ‘De Slag’ naspeelt, waardoor ze de impact van hun keuzes ervaren.

Daarnaast worden bezoekers aangemoedigd om hun ervaringen met elkaar te delen, wat leidt tot een divers en veelzijdig beeld van de Tachtigjarige Oorlog in Nederland en Gelre. De ervaring strekt zich verder uit dan het museum zelf, met routes naar historische hotspots in de omgeving, zoals het bezoek aan ‘Erve Kots’, een voormalige verblijfplaats van prins Frederik Hendrik, waar nu een bierbrouwerij is gevestigd.

De Trechterbeker wereld

De Trechterbeker wereld

Op reis met de Trechterbekercultuur: een grenzeloze blik op het verleden
Vanaf 4 januari 2025 kun je een unieke tijdreis maken met de reizende tentoonstelling over de Trechterbekercultuur. Deze archeologische expositie, onderdeel van het Interreg-project, neemt je mee naar de periode van 4000 tot 2800 v.Chr., toen de grenzen van vandaag er niet toe deden en samenwerking tussen regio’s centraal stond. 

De tentoonstelling is geproduceerd door een multidisciplinair team onder leiding van de Overijssel academie (Kees Dinkla). Johan Akkerman verzorgde het concept en de vormgeving. Rianne Stremmelaar was verantwoordelijk voor de illustraties van de graphic novel. De interactieve webomgeving, die een belangrijke rol speelt in de beleving van de tentoonstelling, is ontwikkeld door Burovloed.
Bianmacé realiseerde de vitrines van hergebruikt grenen latten en herwonnen acrylaatplaat van Greencast.

Dankzij deze samenwerking is een toegankelijke en innovatieve tentoonstelling ontstaan die zowel jong als oud weet te betrekken bij de geschiedenis van de Trechterbekercultuur. Het ontwerp is eenvoudig verplaatsbaar en geschikt voor openbare ruimtes zoals bibliotheken, kulturhuzen en gemeentehuizen, zodat het een breed publiek kan bereiken. In plaats van originele vondsten worden foto’s, prints en digitale replica’s gebruikt, wat zorgt voor een duurzame en veilige presentatie. Het geheel is licht, modulair en binnen een paar uur op te bouwen door twee personen.

Een boeiende ontdekkingstocht
De tentoonstelling opent met een vitrinekast waarin een fragment van een trechterbeker te zien is op een bospad. Deze scherf vormt het startpunt van een fascinerend verhaal. Via een QR-code word je meegenomen in een interactieve graphic-novel, waarin een meisje een gesprek aangaat met haar buurvrouw, een archeoloog. Het gesprek ontrafelt zeven thema’s die worden uitgelicht in vitrines, geïnspireerd op transportkisten uit de archeologie.
De graphic novel fungeert als gids en biedt bezoekers de mogelijkheid om verder te klikken naar verdiepende informatie. QR-codes op de vitrines leiden je naar aanvullende verhalen, 3D-prints en reproducties van vondsten, en tonen hoe het leven van duizenden jaren geleden eruitzag. Ontdek de intrigerende rituelen, de bijzondere grafheuvels en het dagelijkse leven van een cultuur die de grenzen van de regio overstijgt.

Cultuur zonder grenzen
Gedeputeerde Gert Harm ten Bolscher van Overijssel benadrukt het belang van dit project: “De Trechterbekercultuur leert ons dat grenzen arbitrair zijn. Het toont hoe mensen in verschillende regio’s samenwerkten, kennis uitwisselden en innoveerden. Deze tentoonstelling laat zien hoe krachtig verbinding door ons gedeelde verleden kan zijn.”
De reizende tentoonstelling is speciaal ontworpen om jongere generaties (12-25 jaar) te inspireren. Door de interactieve opzet en het gebruik van moderne technologieën zoals QR-codes en 3D-prints wordt archeologie toegankelijk en relevant gemaakt voor een breed publiek. Het doel? Laten zien dat samenwerking al in de prehistorie essentieel was en dat het verleden ons kan verbinden.
 
Bezoek de tentoonstelling
Benieuwd naar de fascinerende wereld van de Trechterbekercultuur? Vanaf 4 januari 2025 reist deze tentoonstelling langs negen locaties in Nederland en Duitsland, met een start in Dalfsen en daarna tussenstops in onder andere Renkum, Ede, Heek en Borken.

Schokkers en de ontruiming

Schokkers en de ontruiming

In het najaar van 2024 werkte ik als projectleider, samensteller en vormgever aan de tentoonstelling ‘Schokkers en de ontruiming’. voor Museum Schokland.

De tentoonstelling laat de Schokker identiteit en relatie tot het eiland zien in de vorm van een persoonlijk verhaal. Met portretten van Schokkers van begin 1900 en het verhaal van de ontruiming wordt de geschiedenis verteld.

Het museum heeft de intentie om meer plek te geven aan de community van de Schokker nazaten. Daarom is in deze tentoonstelling de Schokkervereniging gevraagd, te reageren op het verhaal van de ontruiming met hun beleving en commentaar op deze geschiedenis.

Een klein beetje ofbyforall dus, werken met communities, een mooie inclusieve benadering die ik graag meeneem in mijn manier van werken.

Het was een cadeautje de kerkzaal te kunnen gebruiken voor de portretten in een installatie opstelling.

Ook maakt de tentoonstelling een verbinding met het landschap doordat verhalen bij het beeld ‘Geen weg terug’ en bij de haven verteld worden.

Met dank aan het team van Museum Schokland de Schokkervereniging en Eva Vriend

Drukkerijmuseum, Meppel

Toekomstvisie voor het Drukkerijmuseum, Meppel

In opdracht van het Drukkerijmuseum Meppel en de gemeente onderzochten Johan Akkerman en Han Meeter hoe het museum zich kan ontwikkelen richting een professionele en duurzame toekomst. Het onderzoek omvatte gesprekken met bestuur, culturele instellingen, beleidsmakers en erfgoedpartners, en resulteerde in drie scenario’s voor vernieuwing.

Het meest ambitieuze scenario – Meppel, Poort van Drenthe – kreeg brede steun binnen het culturele veld en biedt kansen voor samenwerking, fondsenwerving en versterking van Meppels erfgoedpositie. Johan Akkerman en Han Meeter begeleidden dit traject van analyse tot aanbevelingen, met oog voor inhoudelijke verbinding, organisatorische haalbaarheid en behoud van het unieke karakter van betrokken instellingen.